PornoMit nr 11: Mogę przestać w każdej chwili
Z taką postawą spotykamy się w najróżniejszych wariantach w pracy z osobami, które oglądają pornografię, dość często. Podstawowym przekonaniem stojącym za tym stwierdzeniem jest to, że oglądanie pornografii nie uzależnia, a więc można z nim przestać w dowolnym momencie. Wystarczy się tylko zdecydować.
W tym artykule nie będziemy zajmować się powodami, dla których warto przestać oglądać pornografię. Na naszej stronie znajdziesz wiele dobrych powodów, a ich podsumowanie możesz przeczytać w jednym z naszych artykułów. Tutaj skupimy się wyłącznie na pytaniu, czy rzeczywiście samo podjęcie decyzji wystarczy, aby człowiek przestał oglądać porno.
Czy pornografia uzależnia?
Wielu zwolenników pornografii argumentuje, że według aktualnych klasyfikacji diagnostycznych (ICD-10 i DSM-5) nie da się „uzależnienia” od pornografii profesjonalnie zdiagnozować. Wielu specjalistów podważa więc, czy w ogóle można być uzależnionym od seksu, a tym samym także od pornografii. W ich argumentacji często pojawia się również fakt, że nie występuje tu żadna substancja.
Tak argumentuje na przykład David Lay w swojej książce The Myth of Sex Addiction. Pisze w niej m.in., że nie istnieją dowody na powstawanie tolerancji w obszarze seksu i że orgazm nie przestaje być dla człowieka przyjemny.
Problem całej tej argumentacji polega jednak na tym, że istnieją również uzależnienia behawioralne, do których według DSM-5 należy np. hazard. Chodzi o uzależnienie od procesów, od określonego zachowania — w przeciwieństwie do klasycznego uzależnienia od substancji, gdzie zależność wiąże się z konkretną substancją, jak alkohol czy inne narkotyki.
Jednocześnie takie argumenty całkowicie mijają się z istotą uzależnienia od seksu czy pornografii. Problemem nie jest sam orgazm, który przynosi przyjemne odczucia. Główna trudność — podobnie jak w hazardzie — tkwi w samej czynności, która służy jako ucieczka od rzeczywistości. Dzięki takim wzorcom zachowań człowiek w niezdrowy sposób radzi sobie ze swoimi emocjami, stresorami czy stanem psychicznym.
Sama aktywność seksualna (np. oglądanie lub wyszukiwanie pornografii) staje się formą ucieczki od rzeczywistości. Orgazm natomiast często oznacza moment, w którym ta ucieczka się kończy. Dlatego przy silniejszych uzależnieniach częściej pojawia się tzw. edging — człowiek potrafi spędzać godziny na wyszukiwaniu „idealnego” filmu, przy którym osiągnie orgazm. Niektórzy nawet nie dochodzą do wytrysku, ponieważ samo oglądanie jest dla nich wystarczającą ucieczką.
Jeśli natomiast spojrzymy na same klasyfikacje diagnostyczne, to nowa rewizja ICD-11 umożliwia już diagnozowanie zaburzenia kompulsywnego zachowania seksualnego. Do tej kategorii oczywiście należy także oglądanie pornografii. I choć nie używa się tu wprost słowa „uzależnienie”, w praktyce chodzi o inne określenie uzależnienia behawioralnego.
O tym, w jaki konkretnie sposób pornografia uzależnia, możesz przeczytać w naszym artykule „Mózg uzależniony od porno”.
Czy wystarczy tylko decyzja?
Teraz możemy przejść do argumentu, że wystarczy po prostu zdecydować się przestać oglądać pornografię. Ale bądźmy szczerzy: dla wielu użytkowników to jedynie wymówka, ponieważ tak naprawdę nie chcą przestać. A ponieważ nie chcą przyznać przed sobą, że mają problem, zapewniają wszystkich, że w każdej chwili mogą skończyć z tym zachowaniem.
Jeśli więc mówimy o osobie, która jest już uzależniona od pornografii, to sama zdolność do podjęcia decyzji o zaprzestaniu zachowania nawykowego jest ograniczona. Podobnie jak w uzależnieniach od substancji, człowiek wciąż wraca do danego bodźca i nie potrafi długo mu się opierać wyłącznie siłą woli. Dlatego często potrzebuje pomocy z zewnątrz — wsparcia innych osób, zablokowania dostępu do internetu czy pornografii itd.
W efekcie taka osoba będzie wielokrotnie wracać do pornografii, ponieważ będzie odczuwać przymus, by ją oglądać. Wielu ludzi właśnie z tym się zmaga: chcą przestać, ale odkrywają, że nie potrafią. I — jak już pisaliśmy — nie pomaga w tym nawet znalezienie partnera seksualnego.
Jeśli mamy do czynienia ze słabszym uzależnieniem lub jedynie złym nawykiem, człowiek potrafi wytrzymać bez pornografii nawet kilka tygodni, gdy się na to zdecyduje. Ale gdy pojawi się sytuacja kryzysowa albo silny wyzwalacz, automatycznie do niej wraca. Przy silniejszych uzależnieniach człowiek nie wytrzymuje bez pornografii nawet tygodnia — czasem nawet kilku dni.
Test (nie)uzależnienia
Jeśli wciąż mówisz sobie, że nie masz problemu z uzależnieniem od pornografii i że możesz przestać w każdej chwili, możesz wypróbować dwa proste testy.
Po pierwsze — na naszej stronie znajdziesz prosty test (nie)uzależnienia. Jeśli szczerze odpowiesz na wszystkie pytania, zobaczysz, gdzie mniej więcej jesteś. Jeśli odkryjesz, że masz problem, możesz się do nas zgłosić, a my przydzielimy ci bezpłatnego trenera.
Po drugie — jeśli chcesz sprawdzić to na własnej skórze, spróbuj przestać oglądać pornografię na jeden miesiąc. Obejmuje to także masturbację, podczas której przywołujesz w wyobraźni sceny z pornografii. Większość osób uzależnionych nie jest w stanie wytrzymać miesiąca bez pornografii bez większego wysiłku. W ten sposób zobaczysz, co się z tobą dzieje: czy jesteś bardziej rozdrażniony, czy pojawia się przymus oglądania, wahania nastroju albo inne objawy odstawienia.
Poniżej znajdziesz linka do tego testu na naszej stronie.
O autorze
Ich celem jest przede wszystkim szerzenie świadomości na temat potencjalnych zagrożeń związanych z oglądaniem materiałów pornograficznych. Zwracają uwagę na zagrożenia związane z oglądaniem porno w oparciu o wiedzę naukową i profesjonalną. Pokaż mniej